Brexit: Σαιξπηρική κωμωδία ή τραγωδία;

Λίγο μετά το δημοψήφισμα του 2016, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ντόναλντ Τούσκ, εξέφρασε μέσω Twitter στον βρετανό πρωθυπουργό Κάμερον μια ερώτηση που θυμίζει τον περίφημο μονόλογο του Άμλετ, λέγοντας «να είμαστε μαζί ή να μην είμαστε, αυτό είναι το ερώτημα». Ο Μάικλ Ροτ, υφυπουργός Εξωτερικών για τις Ευρωπαϊκές υποθέσεις της Γερμανίας, έγραψε πέρυσι σε μια ανάρτηση στο Twitter ότι το Brexit είναι μια τραγωδία, που ούτε ο Σαίξπηρ δε θα μπορούσε να συλλάβει. Φέτος, ο Τούσκ, χρησιμοποιώντας πάλι ένα χαρακτηριστικό λογοπαίγνιο που θυμίζει Σαίξπηρ, ευχήθηκε μία «ξεχωριστή θέση στην κόλαση» για όσους προώθησαν το Brexit. Μήπως αναφερόταν στο έργο του Σαίξπηρ Η Τρικυμία, όπου ο Άριελ, το αέριο Πνεύμα, μεταφέρει στον Πρόσπερο τα λόγια του Φερδινάνδου: «άδειασ’ η Κόλαση, κ’ οι ευδαίμονες όλοι είναι δω μέσα[1]»…

[1] Από τη μεταφρασμένη έκδοση του Ιάκωβου Πολυλά



Ακουστικό κείμενο της παρακάτω ανάρτησης

Συνεχίζοντας σε σαιξπηρικό ύφος, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι αυτοί που υποστηρίζουν το Brexit θα σκέφτονται Πολύ κακό για το τίποτα με την ΕΕ να λέει στη Βρετανία: «μα όταν εσυ μ’ αφήνεις και φεύγεις, η λύπη μένει πίσω κι η ευτυχία μ’ αποχαιρετάει[1]», ενώ αυτοί που αντιτίθενται, θα φλερτάρουν με τη φράση από το έργο Αντώνιος και Κλεοπάτρα – ένα έργο πάνω στην τραγωδία του έρωτα, το καθήκον, τη διάλυση συμμαχιών και τον πόλεμο – «Τέτοια πτώση έπρεπε να παραγάγει μεγαλύτερο κρότο[2]».

Αλλά, το Brexit δεν έχει να κάνει με τον Σαίξπηρ ή τη Βρετανικότητα, ούτε μπορεί να εξηγηθεί με βάση το Σαιξπηρικό έργο. Το ζήτημα του Brexit είναι πιο περίπλοκο, και όχι απλώς ένα θέμα εθνικής ταυτότητας. Στη Βρετανία κατοικούν τρία εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες και στις χώρες της ΕΕ σχεδόν ένα εκατομμύριο Βρετανοί. Το κίνητρό τους να εγκατασταθούν μόνιμα σε μια ξένη χώρα βασίζεται στην αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας σε χώρες της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένης της Βρετανίας). Μπορεί η Βρετανία και η ΕΕ να προσπαθούν να διατηρήσουν στο μεγαλύτερο βαθμό αυτό το δικαίωμα, αλλά κάποιοι περιορισμοί θα είναι αναπόφευκτοι. Η ιδιότητα του Ευρωπαίου πολίτη, που έχουν και οι Βρετανοί, θα παύσει τελικά να τιμάται και με τον καιρό οι Ευρωπαίοι θα στιγματιστούν ως ξένοι. Αυτή είναι η πραγματική σαιξπηρική τραγωδία του Brexit.

Μάλιστα, η ανάγκη στη Βρετανία για καταγραφή των Ευρωπαίων πολιτών που διαμένουν στη χώρα, οδήγησε την κυβέρνηση στη δημιουργία ηλεκτρονικής σελίδας, όπου οι Ευρωπαίοι πολίτες, που μένουν ήδη στη Βρετανία, θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση μέχρι το 2020 για μόνιμη διαμονή στη χώρα. Συγκεκριμένα, στους Ευρωπαίους πολίτες, που διαμένουν στη Βρετανία περισσότερο από πέντε χρόνια, θα τους επιτραπεί, θεωρητικά, η διαμονή στη χώρα και θα διασφαλιστούν τα δικαιώματα που ήδη έχουν.  Η πειραματική φάση των αιτήσεων ξεκίνησε ήδη, φέτος, τον Ιανουάριο και οι Ευρωπαίοι πολίτες παροτρύνονται να κάνουν αίτηση είτε για μόνιμη διαμονή στη χώρα είτε για προσωρινή, μέχρι να μπορούν να προσκομίσουν αποδεικτικά συνεχόμενης πενταετούς διαμονής στη Βρετανία. Ωστόσο, πολλοί Ευρωπαίοι πολίτες της Βρετανίας αμφιβάλουν για το εάν αυτή η διαδικασία θα εξασφαλίσει τα δικαιώματα που είχαν μέχρι τώρα. Έτσι, αρκετοί επιλέγουν να πάρουν τη βρετανική υπηκοότητα, αν πληρούν τα κριτήρια, όχι επειδή συμμερίζονται το βρετανικό εθνικό συναίσθημα, αλλά γιατί νιώθουν ότι μόνο ένα βρετανικό διαβατήριο θα τους διασφαλίσει ίσα δικαιώματα.

Στη Βρετανία, όπως και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, η διαδικασία της πολιτογράφησης και της απόκτησης ιθαγένειας είναι μια χρονοβόρα και δαπανηρή διαδικασία. Επίσης, απαιτούνται γραπτές εξετάσεις πάνω στη γλώσσα και τον πολιτισμό της χώρας (αν και αρκετοί έχουν ζήσει και εργαστεί αρκετό καιρό στην όποια χώρα, ώστε είναι εξοικιωμένοι  με τη γλώσσα, τον πολιτισμό και τα έθιμά της). Στη Βρετανία η διαδικασία πολιτογράφησης μπορεί να κοστίσει περίπου 1.500 στερλίνες (στην Ισπανία, συνολικά, περίπου 400 ευρώ). Ένα τέτοιο κόστος είναι εξαιρετικά μεγάλο για τα μέλη μιας οικογένειας. Στην αγωνία τους προστίθεται το γεγονός ότι κάποιες χώρες δέχονται διπλή υπηκοότητα υπό ορισμένες συνθήκες. Συνεπώς, ορισμένοι πολίτες θα βρεθούν σε δίλημμα ποια από τις δύο υπηκοότητες να διαλέξουν. μια πολύ δύσκολη απόφαση για την πλειονότητα των περιπτώσεων.

Δύο χρόνια πέρασαν από τη δήλωση του Τούσκ στο Twitter «να είμαστε μαζί ή να μην είμαστε», όμως, πια, δεν είναι αυτό το ερώτημα. Στη συγκεκριμένη φάση, το ερώτημα μοιάζει να διαμορφώνεται ως εξής: «Brexit χωρίς συμφωνία ή Brexit με παράταση προθεσμίας». Τη φράση του Γερμανού υφυπουργού ότι το Brexit ήταν μια τραγωδία, που ούτε ο Σαίξπηρ δε θα μπορούσε να συλλάβει, το αφήνω στην κρίση σας. Ωστόσο, αυτό που έγραψε ο Σαίξπηρ στο έργο Ιούλιος Καίσαρ ήταν: «Φοβού τας ειδούς του Μαρτίου».


[1] Από τη μεταφρασμένη έκδοση του Βασίλη Ρώτα

[2] Βασισμένο στη μετάφραση του Μιχαήλ Δαμιράλη

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s